Trudno wyobrazić sobie w dzisiejszym świecie dom bez telewizora czy komputera,  coraz większą popularnością cieszą się także urządzenia mobilne: smartfony i tablety. Nowe technologie są wszechobecne i stały się jednym z elementów kontekstu społeczno-wychowawczego najmłodszego pokolenia, mając wpływ na rozwój sfery fizycznej, intelektualnej i emocjonalnej dziecka. Odpowiednio dobrane programy i przekazywane treści bez wątpienia mogą mieć pozytywny wpływ na rozwój dziecka, jednak zbyt wczesne i intensywne korzystanie z urządzeń elektronicznych jest szkodliwe dla prawidłowego rozwoju młodego pokolenia. Mózg dziecka najintensywniej rozwija się w pierwszych latach życia, by rozwój ten przebiegał prawidłowo potrzebne jest doświadczanie świata wszystkimi zmysłami oraz relacje z innymi osobami.

            Płaskie obrazy nie tworzą reprezentacji przedmiotów istniejących w rzeczywistości, budują fałszywe ścieżki poznawania świata, obraz nie ma głębi, wymiarów, nie można go dotknąć czy nim manipulować, trudno go poznać.

U małych dzieci zainteresowanie obrazem jest pozorne- dziecko nie odbiera znaczeń, patrzy jedynie na ruch, nie interpretuje tego co zobaczyło. Prowadzi to do braku zainteresowania książkami, obrazkami statycznymi, a w konsekwencji do zaburzeń koncetracji uwagi, a w późniejszym czasie trudności w nauce.

Po dłuższym  patrzeniu na ekran dzieci odreagowują chwile pozornego spokoju i zaczynają biegać, skakać, krzyczeć. W ten sposób objawia się pobudzenie psychoruchowe, hiperaktywność, może pojawić się  drażliwość, nerwowość i wrażliwość na bodźce, mogą też pojawić się lęki czy zaburzenia snu.

Ponadto przez nadmierną stymulację prawej półkuli mózgu, ogranicza się rozwój lewej półkuli, która odpowiedzialna jest za uczenie się języka mówionego i pisanego. Ośrodki słuchowe w prawej półkuli (specjalizujące się w odbiorze dźwięków niewerbalnych) blokują lewopółkulowy odbiór przekazów językowych. Co więcej, mózg dziecka uczy się ignorować te dźwięki, tak jak dorosły potrafi np. ignorować dźwięk tykania zegara. Dziecko przebywające w pomieszczeniu, w którym włączony jest telewizor, gra muzyka lub elektroniczna zabawka, fizjologicznie odbiera mowę jako dźwięk, ale jej nie słyszy jako przekaźnika znaczeń-  mózg uznaje je za nieistotne i nie przesyła dalej.  Może to skutkować trudnościami w rozumieniu poleceń, niepełnym rozumieniem języka, opóźnieniami lub brakiem nabywania mowy.

Warto też przypomnieć, że długie siedzenie przed szklanym ekranem negatywnie wpływa na wzrok, może powodować skrzywienie kręgosłupa, obniża sprawność fizyczną, a  kradnąc olbrzymią część dnia uniemożliwia nawiązywanie  kontaktów społecznych, a więc odczytywania wyrazu twarzy, rozpoznawania emocji, wykazywania empatii czy wspólnego spędzania czasu
i tworzenia bliskich więzi. Nawet najlepiej wyposażony komputer nie zastąpi, wspólnej zabawy, wspólnego czytania książek i innych kontaktów z opiekunami czy innymi dziećmi, dzięki którym dzieci uczą się realnego, otaczającego je świata.

            By rozwój dziecka przebiegał prawidłowo warto wyłączyć telewizor oraz inne urządzenia elektroniczne i zachęcać dzieci do spontanicznej zabawy, zabaw tematycznych wymagających wcielania się w role i używania języka, dzięki temu stale będą rozwijać swoją wyobraźnię
i kreatywność. Zabierzmy dzieci na świeże powietrze, pobawmy się klockami, poczytajmy książki, zainteresujmy pracami plastycznymi. I choć wymyślenie innej aktywności niż oglądanie telewizji wymaga nieco wysiłku ze strony dorosłych, to z całą pewnością warto ten wysiłek podjąć dla wspierania prawidłowego rozwoju małego dziecka.

Opracowano na podstawie:

  1. Cieszyńska J., Wczesna diagnoza i terapia zaburzeń autystycznych
  2. Cieszyńska-Rożek J., Metoda Krakowska wobec zaburzeń rozwoju dzieci
  3. Informacje ze strony www.mamatatatablet.pl
  4. Cieszyńska J., Wpływ wysokich technologii na rozwój dziecka (www.centrummetodykrakowskiej.pl/blog)
  5. E. Rycerz, Wpływ oglądania telewizji na dziecko (www.parenting.pl)

 

Barbara Ciupek

                                                                                                          neurologopeda/pedagog

Poradnia Psychologiczno- Pedagogiczna w Pyskowicach